Πόσο διαφορετική θα ήταν η καθημερινότητά μας εάν, έστω και για λίγες ώρες, δεν μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε βασικές ψηφιακές υπηρεσίες; Από τα ηλεκτρονικά μηνύματα και τις τραπεζικές συναλλαγές μέχρι τις μετακινήσεις και την τροφοδοσία των καταστημάτων, η τεχνολογία έχει εξελιχθεί σε αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας. Την αυξανόμενη αυτή εξάρτηση ανέδειξε ο Μιχάλης Μπότας, ιδρυτής της DMSS Marketing Agency και καθηγητής Marketing, κατά τη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ 100.3, το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7», με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τις εκτεταμένες δυσλειτουργίες σε υπηρεσίες της Microsoft και τα προβλήματα που είχαν σημειωθεί στις αεροπορικές μεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πέρα όμως από τις τεχνικές αιτίες των περιστατικών, ένα πολύ πιο καθημερινό ερώτημα κυριάρχησε: τι συμβαίνει όταν οι ψηφιακές υπηρεσίες στις οποίες βασιζόμαστε ξαφνικά δεν είναι διαθέσιμες;
Σήμερα, ακόμη και οι πιο απλές δραστηριότητες περιλαμβάνουν κάποια μορφή τεχνολογικής διασύνδεσης. Χρησιμοποιούμε εφαρμογές για να επικοινωνούμε, να πληρώνουμε, να εργαζόμαστε, να πραγματοποιούμε αγορές και να ενημερωνόμαστε.
Αυτή η εξέλιξη έχει κάνει τη ζωή μας ευκολότερη σε πολλούς τομείς. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί νέες ανάγκες προετοιμασίας, ιδιαίτερα όταν παρουσιάζεται μια μεγάλης κλίμακας δυσλειτουργία.
Στην παρέμβασή του στον ΣΚΑΪ, ο Μιχάλης Μπότας αναφέρθηκε ακριβώς σε αυτό το ζήτημα, εξηγώντας ότι η λειτουργία διαφορετικών υπηρεσιών συνδέεται πολύ περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβάνεται ο μέσος πολίτης.
Η συνέντευξη είναι διαθέσιμη στην επίσημη σελίδα της εκπομπής «Ρεπορτάζ στις 7» του ΣΚΑΪ 100.3, ενώ υπάρχει και σχετικό απόσπασμα στο YouTube.
Μιχάλης Μπότας: «Όλα συνδέονται» στην ψηφιακή καθημερινότητα
Η Μίνα Καραμήτρου έθεσε στον Μιχάλη Μπότα έναν προβληματισμό που μπορεί να έχει περάσει από το μυαλό πολλών ανθρώπων: αν μια μεγάλη τεχνολογική αναστάτωση μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια των προσωπικών μας δεδομένων.
Μίνα Καραμήτρου: «Πρόβλημα διαρροής προσωπικών δεδομένων. Για παράδειγμα, το mail μας. Από αυτή την αναστάτωση η οποία προκλήθηκε, υπάρχει;»
Ο Μιχάλης Μπότας επέλεξε να φωτίσει μια ευρύτερη διάσταση του προβλήματος.
Μιχάλης Μπότας: «Κοιτάξτε, το ζήτημα είναι ότι όλα συνδέονται».
Όπως εξήγησε, μια διακοπή λειτουργίας μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές υπηρεσίες, επειδή πολλές από αυτές βασίζονται σε κοινά τεχνολογικά συστήματα.
«Δηλαδή, σταματάει να λειτουργεί κάτι και ξαφνικά σταματούν να λειτουργούν και άλλα πράγματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Για τον πολίτη, η συγκεκριμένη παρατήρηση αποκτά άμεση πρακτική σημασία.
Μια εφαρμογή μπορεί να φαίνεται ανεξάρτητη από κάποια άλλη. Στην πραγματικότητα, όμως, διαφορετικές υπηρεσίες μπορεί να χρησιμοποιούν κοινές υποδομές αποθήκευσης, επικοινωνίας ή ταυτοποίησης χρηστών.
Εάν ένα τέτοιο σύστημα παρουσιάσει σοβαρό πρόβλημα, ενδέχεται να επηρεαστούν ταυτόχρονα περισσότερες λειτουργίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνολογική βλάβη οδηγεί σε γενικευμένη κατάρρευση.
Σημαίνει ότι η καθημερινότητά μας βασίζεται σε ένα σύνθετο ψηφιακό περιβάλλον, του οποίου τις εξαρτήσεις δεν γνωρίζουμε πάντοτε.
«Το παρακάναμε στη ζωή μας με τα ηλεκτρονικά;» – Ο προβληματισμός της Μίνας Καραμήτρου
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της συνέντευξης ήρθε όταν η συζήτηση πέρασε από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες στις συνήθειες της καθημερινής ζωής.
Μίνα Καραμήτρου: «Το παρακάναμε στη ζωή μας με τα ηλεκτρονικά, αυτό λέω».
Γιώργος Γρηγοριάδης: «Πλέον είμαστε εξαρτημένοι από την τεχνολογία, αυτό είναι το μόνο σίγουρο».
Η ανταλλαγή αυτή αποτυπώνει ένα ερώτημα που απασχολεί ολοένα περισσότερους ανθρώπους.
Έχουμε οργανώσει τη ζωή μας γύρω από το κινητό τηλέφωνο, το διαδίκτυο και τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες.
Μέσα από μία συσκευή μπορούμε να επικοινωνήσουμε με την οικογένειά μας, να μεταφέρουμε χρήματα, να αγοράσουμε εισιτήρια, να διαχειριστούμε λογαριασμούς και να ενημερωθούμε για ένα ταξίδι.
Η συγκέντρωση τόσων διαφορετικών λειτουργιών σε ένα ψηφιακό περιβάλλον προσφέρει σημαντική ευκολία.
Δημιουργεί, όμως, και μια πρακτική εξάρτηση: όταν μια εφαρμογή ή μια υπηρεσία δεν λειτουργεί, μπορεί να χρειαστούμε έναν εναλλακτικό τρόπο για να ολοκληρώσουμε ακόμη και μια απλή καθημερινή δραστηριότητα.
Ο Μιχάλης Μπότας αναγνώρισε ότι η πλήρης απομάκρυνση από τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες δεν είναι εύκολη ούτε ιδιαίτερα ρεαλιστική.
Η απάντηση επομένως δεν βρίσκεται απαραίτητα στη χρήση λιγότερης τεχνολογίας, αλλά στην καλύτερη προετοιμασία για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν μπορούμε προσωρινά να τη χρησιμοποιήσουμε.
Τι συμβαίνει όταν δεν λειτουργούν τα email και οι εφαρμογές επικοινωνίας;
Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες ψηφιακές υπηρεσίες.
Μέσα από το email λαμβάνουμε επαγγελματικά μηνύματα, αποδείξεις αγορών, κρατήσεις, ειδοποιήσεις και ενημερώσεις από διαφορετικούς οργανισμούς.
Όταν μια υπηρεσία ηλεκτρονικού ταχυδρομείου παρουσιάσει εκτεταμένη δυσλειτουργία, οι χρήστες ενδέχεται να μην μπορούν να διαβάσουν νέα μηνύματα, να αποστείλουν πληροφορίες ή να αποκτήσουν πρόσβαση σε σημαντικά στοιχεία που έχουν αποθηκεύσει στον λογαριασμό τους.
Στις 12 και 13 Νοεμβρίου 2026, η διακοπή υπηρεσιών της Microsoft επηρέασε μεταξύ άλλων το Outlook και το Teams, προκαλώντας προβλήματα επικοινωνίας σε επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters για την αποκατάσταση των υπηρεσιών, η Microsoft ανακοίνωσε στις 14 Νοεμβρίου ότι οι υπηρεσίες είχαν επανέλθει, ύστερα από διακοπή διάρκειας άνω των 24 ωρών.
Η εταιρεία απέδωσε το περιστατικό σε τεχνικά προβλήματα και ανέφερε ότι δεν είχαν εντοπιστεί ενδείξεις κακόβουλης δραστηριότητας.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει μια βασική διάκριση: μια υπηρεσία μπορεί να είναι προσωρινά μη διαθέσιμη χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί παραβίαση προσωπικών δεδομένων.
Πώς μπορεί να προετοιμαστεί ένας απλός χρήστης;
Η διατήρηση περισσότερων από ενός τρόπων επικοινωνίας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
Για παράδειγμα, σημαντικοί αριθμοί τηλεφώνου μπορούν να διατηρούνται αποθηκευμένοι και σε ένα δεύτερο, ασφαλές σημείο, ώστε να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από μία εφαρμογή.
Για βασικές κρατήσεις ή μετακινήσεις, μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο να υπάρχουν διαθέσιμα τα απαραίτητα στοιχεία και εκτός του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, με κατάλληλη προστασία των προσωπικών πληροφοριών.
Οι εναλλακτικές αυτές λύσεις δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκες. Αρκεί να έχουν οργανωθεί πριν παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα.
Ηλεκτρονικές πληρωμές: Τι γίνεται όταν μια ψηφιακή υπηρεσία δεν είναι διαθέσιμη;
Οι ψηφιακές συναλλαγές έχουν μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούμε καθημερινές αγορές.
Πληρώνουμε με κάρτες, χρησιμοποιούμε εφαρμογές τραπεζών και πραγματοποιούμε ηλεκτρονικές μεταφορές χρημάτων μέσα σε λίγα λεπτά.
Ωστόσο, διαφορετικές διαδικασίες πληρωμών βασίζονται σε διαφορετικά συστήματα, τα οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κατά καιρούς τεχνικές δυσλειτουργίες.
Εάν μια τραπεζική εφαρμογή δεν λειτουργεί, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν σταματήσει όλες οι συναλλαγές της τράπεζας.
Αντίστοιχα, η προσωρινή αδυναμία ολοκλήρωσης μιας ηλεκτρονικής αγοράς δεν σημαίνει ότι έχει επηρεαστεί συνολικά το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η έκταση του προβλήματος εξαρτάται από τη συγκεκριμένη υπηρεσία και την υποδομή που έχει επηρεαστεί.
Είναι χρήσιμο να υπάρχει εναλλακτικός τρόπος πληρωμής;
Η ύπαρξη περισσότερων επιλογών μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση μιας προσωρινής δυσλειτουργίας.
Ένα μικρό, λογικό ποσό μετρητών για βασικές καθημερινές ανάγκες μπορεί να αποτελεί μέρος της προσωπικής προετοιμασίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να αποθηκεύονται μεγάλα χρηματικά ποσά στο σπίτι.
Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγονται βιαστικές επαναλήψεις συναλλαγών όταν μια εφαρμογή εμφανίζει σφάλμα.
Πριν πραγματοποιηθεί εκ νέου μια πληρωμή, είναι προτιμότερο να ελέγχεται εάν η προηγούμενη προσπάθεια ολοκληρώθηκε, μόλις καταστεί αυτό δυνατό.
Η ψύχραιμη αντιμετώπιση ενός τεχνικού προβλήματος μπορεί να περιορίσει πρόσθετες δυσκολίες, όπως διπλές χρεώσεις ή λανθασμένες ενέργειες.
Μετακινήσεις και ταξίδια: Όταν τα τεχνολογικά προβλήματα επηρεάζουν τις μεταφορές
Η λειτουργία των σύγχρονων μεταφορών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από πληροφοριακά συστήματα.
Αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια, σιδηροδρομικοί οργανισμοί και άλλοι πάροχοι χρησιμοποιούν ψηφιακές υποδομές για τον συντονισμό δρομολογίων, τη διαχείριση πληροφοριών και την εξυπηρέτηση επιβατών.
Μια σημαντική δυσλειτουργία μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις, αλλαγές προγραμματισμού ή προσωρινούς περιορισμούς λειτουργίας.
Στη συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, ο Γιώργος Γρηγοριάδης αναφέρθηκε στα προβλήματα που είχαν επηρεάσει τις αεροπορικές μεταφορές των Ηνωμένων Πολιτειών, μεταφέροντας πληροφορίες και πιθανά σενάρια για τις αιτίες τους.
Οι μεταγενέστερες επίσημες ενημερώσεις αποσαφήνισαν σημαντικά στοιχεία του περιστατικού.
Σύμφωνα με την Federal Aviation Administration (FAA), στις 13 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε προσωρινή καθήλωση αναχωρήσεων στις ΗΠΑ εξαιτίας αστάθειας σε τηλεπικοινωνιακά συστήματα που υποστηρίζουν την εναέρια κυκλοφορία.
Η υπηρεσία ανέφερε ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν υπήρχαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης.
Επίσης, δεν τεκμηριώθηκε ότι το περιστατικό είχε κοινή αιτία με τη δυσλειτουργία της Microsoft.
Το παράδειγμα δείχνει ότι μια τεχνική αστοχία μπορεί να επηρεάσει τις μετακινήσεις πολλών ανθρώπων, χωρίς να οφείλεται απαραίτητα σε κακόβουλη ενέργεια.
Τι μπορεί να κάνει ένας ταξιδιώτης;
Όταν παρατηρούνται προβλήματα σε μια μεταφορική υπηρεσία, είναι σημαντικό ο επιβάτης να αναζητά ενημέρωση από επίσημες πηγές.
Η ιστοσελίδα της αεροπορικής εταιρείας, οι ανακοινώσεις του σταθμού ή του αεροδρομίου και τα διαθέσιμα κανάλια εξυπηρέτησης μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο της κατάστασης.
Για σημαντικά ταξίδια, η αποθήκευση των στοιχείων κράτησης και των απαραίτητων πληροφοριών εκτός σύνδεσης μπορεί επίσης να αποδειχθεί χρήσιμη.
Η διαθεσιμότητα ενός ηλεκτρονικού εισιτηρίου ή ενός αρχείου στο κινητό δεν σημαίνει, πάντως, ότι όλες οι διαδικασίες μετακίνησης μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς τη λειτουργία των υποκείμενων συστημάτων.
Γι’ αυτό και η ενημέρωση από τον αρμόδιο πάροχο παραμένει απαραίτητη.
Μπορεί μια ψηφιακή βλάβη να επηρεάσει ακόμη και το σούπερ μάρκετ;
Ένα από τα πιο παραστατικά παραδείγματα που χρησιμοποίησε ο Μιχάλης Μπότας αφορούσε την τροφοδοσία των καταστημάτων.
Ο ίδιος εξήγησε ότι μια σοβαρή διακοπή σε ένα κεντρικό πληροφοριακό σύστημα θα μπορούσε να επηρεάσει τη διακίνηση προϊόντων, ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα και μεταφορικά μέσα.
Το παράδειγμα αυτό σχετίζεται με τον τρόπο λειτουργίας της σύγχρονης εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ένα προϊόν, πριν φτάσει στο ράφι, περνά από διαδικασίες παραγγελιοληψίας, αποθήκευσης, προγραμματισμού μεταφορών και διανομής.
Πολλά από αυτά τα στάδια υποστηρίζονται από ψηφιακά συστήματα που ενημερώνουν τις επιχειρήσεις για τα διαθέσιμα προϊόντα και τα προγραμματισμένα δρομολόγια.
Εάν μια κρίσιμη πλατφόρμα παρουσιάσει πρόβλημα, μπορεί να χρειαστούν εναλλακτικές διαδικασίες για να συνεχιστεί η λειτουργία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνολογική δυσλειτουργία θα προκαλέσει ελλείψεις τροφίμων.
Αναδεικνύει, όμως, το πόσο σημαντική είναι η τεχνολογία για τον συντονισμό της σύγχρονης αγοράς.
Για τον καταναλωτή, η ουσιαστική προετοιμασία δεν βρίσκεται στον πανικό ή στις υπερβολικές αγορές.
Βρίσκεται στη διατήρηση βασικών αποθεμάτων που αντιστοιχούν στις πραγματικές ανάγκες του νοικοκυριού και στην παρακολούθηση αξιόπιστων ενημερώσεων όταν προκύπτει κάποια έκτακτη κατάσταση.
Νοσοκομεία, υπηρεσίες υγείας και άνθρωποι με αυξημένες ανάγκες
Ο Μιχάλης Μπότας αναφέρθηκε επίσης στις υπηρεσίες υγείας ως έναν από τους τομείς που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από σοβαρές τεχνολογικές δυσλειτουργίες.
Τα σύγχρονα συστήματα υγείας χρησιμοποιούν ψηφιακές εφαρμογές για ραντεβού, διοικητικές διαδικασίες, εργαστηριακές πληροφορίες και την επικοινωνία μεταξύ επαγγελματιών.
Η εξάρτηση αυτή καθιστά σημαντική την ύπαρξη κατάλληλων σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας στους οργανισμούς υγείας.
Για τους πολίτες, ιδιαίτερη σημασία έχει η προετοιμασία όταν υπάρχει ανάγκη τακτικής φαρμακευτικής αγωγής ή χρήσης ιατρικού εξοπλισμού που εξαρτάται από την ηλεκτρική τροφοδοσία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το κατάλληλο σχέδιο πρέπει να διαμορφώνεται σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό ή τον πάροχο του εξοπλισμού, ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.
Δεν είναι ασφαλές να γίνονται αυθαίρετες αλλαγές στη θεραπεία ή στον τρόπο λειτουργίας ιατρικών συσκευών εξαιτίας μιας τεχνολογικής δυσλειτουργίας.
Σε πραγματική κατάσταση άμεσου κινδύνου, οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με τις οδηγίες της ελληνικής Πολιτικής Προστασίας.
Ο αριθμός αυτός προορίζεται για επείγουσες καταστάσεις και όχι για την αναφορά συνηθισμένων προβλημάτων σε εφαρμογές ή ηλεκτρονικές υπηρεσίες.
Προσωπικά δεδομένα: Μια τεχνική βλάβη δεν σημαίνει πάντα διαρροή
Η αρχική ερώτηση της Μίνας Καραμήτρου για την ασφάλεια των emails ανέδειξε μια ακόμη σημαντική ανησυχία των πολιτών.
Όταν μια γνωστή ψηφιακή υπηρεσία σταματά να λειτουργεί, είναι φυσικό να δημιουργούνται απορίες για την ασφάλεια των προσωπικών πληροφοριών.
Ωστόσο, μια υπηρεσία μπορεί να παρουσιάσει τεχνικό πρόβλημα χωρίς να έχει παραβιαστεί.
Αντίστοιχα, η ύπαρξη κυβερνοεπίθεσης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη μόνο και μόνο επειδή μια πλατφόρμα δεν είναι προσβάσιμη.
Η σωστή αντίδραση εξαρτάται από τις επίσημες πληροφορίες που δημοσιεύει ο πάροχος.
Προσοχή στα παραπλανητικά μηνύματα
Οι περίοδοι τεχνολογικής αναστάτωσης μπορούν επίσης να δημιουργήσουν ευκαιρίες για επιτήδειους που στέλνουν παραπλανητικά μηνύματα.
Ένας χρήστης μπορεί, για παράδειγμα, να λάβει ένα email που υποτίθεται ότι προέρχεται από γνωστή εταιρεία και τον καλεί να συνδεθεί επειγόντως για να αποκαταστήσει τον λογαριασμό του.
Η αμερικανική Federal Trade Commission (FTC) επισημαίνει ότι οι απατεώνες χρησιμοποιούν συχνά τέτοια μηνύματα για να υποκλέψουν προσωπικά στοιχεία.
Η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι να μην ακολουθούμε συνδέσμους από απροσδόκητα μηνύματα και, όταν υπάρχει ανησυχία, να επισκεπτόμαστε απευθείας την επίσημη ιστοσελίδα ή εφαρμογή της υπηρεσίας.
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν απαιτεί μόνο ισχυρούς κωδικούς, αλλά και προσοχή στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε σε έκτακτες ειδοποιήσεις.
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση μιλά για προετοιμασία 72 ωρών;
Ένα ακόμη σημείο της συνέντευξης αφορούσε τις ευρωπαϊκές συζητήσεις για την προετοιμασία των πολιτών απέναντι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ο Μιχάλης Μπότας αναφέρθηκε στις συστάσεις για διαθεσιμότητα βασικών αγαθών και τις συνέδεσε με την εξάρτηση της καθημερινής ζωής από την ομαλή λειτουργία των υποδομών.
Η αναφορά αυτή σχετίζεται με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία.
Τον Μάρτιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη στρατηγική Preparedness Union, με σκοπό την ενίσχυση της ετοιμότητας των κρατών και των πολιτών απέναντι σε διαφορετικούς κινδύνους.
Στην επίσημη ελληνόγλωσση παρουσίαση της στρατηγικής περιλαμβάνεται η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για τη δυνατότητα κάλυψης βασικών αναγκών επί τουλάχιστον 72 ώρες.
Η πρωτοβουλία δεν αφορά αποκλειστικά τις τεχνολογικές βλάβες.
Περιλαμβάνει διαφορετικές καταστάσεις, όπως φυσικές καταστροφές, προβλήματα κρίσιμων υπηρεσιών και άλλες έκτακτες συνθήκες.
Είναι σημαντικό να γίνει σαφές ότι η συγκεκριμένη στρατηγική δεν αποτελεί προειδοποίηση για επικείμενη ψηφιακή κατάρρευση.
Αντίθετα, προωθεί μια ευρύτερη νοοτροπία προετοιμασίας, ώστε οι πολίτες και οι οργανισμοί να μπορούν να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα απρόβλεπτες διακοπές.
Επτά πρακτικές κινήσεις για μια πιο ανθεκτική ψηφιακή καθημερινότητα
Η καλύτερη αντιμετώπιση της ψηφιακής εξάρτησης δεν είναι απαραίτητα να εγκαταλείψουμε τις εφαρμογές που μας εξυπηρετούν.
Είναι να γνωρίζουμε ποιες εναλλακτικές επιλογές διαθέτουμε όταν εμφανίζεται ένα πρόβλημα.
1. Κρατήστε σημαντικά στοιχεία επικοινωνίας και εκτός εφαρμογών
Αποθηκεύστε με ασφαλή τρόπο τους αριθμούς τηλεφώνου ανθρώπων με τους οποίους πρέπει να μπορείτε να επικοινωνήσετε.
Για ιδιαίτερα σημαντικές επαφές, μια απλή έντυπη καταγραφή μπορεί να λειτουργήσει ως συμπληρωματική λύση.
2. Διατηρείτε εναλλακτικό τρόπο πληρωμής
Η ύπαρξη περισσότερων επιλογών μπορεί να βοηθήσει όταν μια συγκεκριμένη εφαρμογή ή διαδικασία πληρωμής δεν λειτουργεί.
Ένα μικρό ποσό μετρητών για βασικές ανάγκες μπορεί επίσης να ενταχθεί σε ένα λογικό σχέδιο προσωπικής προετοιμασίας.
3. Έχετε διαθέσιμες σημαντικές πληροφορίες για τα ταξίδια σας
Κρατήσεις, στοιχεία επικοινωνίας μεταφορικών εταιρειών και απαραίτητες ταξιδιωτικές πληροφορίες μπορούν να αποθηκεύονται με ασφαλή τρόπο, ώστε να είναι προσβάσιμες και χωρίς συνεχή σύνδεση στο διαδίκτυο.
4. Φροντίζετε για την επαρκή φόρτιση βασικών συσκευών
Ένα φορτισμένο κινητό και, όπου είναι κατάλληλο, ένα αξιόπιστο power bank μπορούν να προσφέρουν πρόσθετη ευκολία σε περιπτώσεις διακοπών ρεύματος.
Η ενέργεια αυτή δεν αντιμετωπίζει προβλήματα δικτύου ή διαδικτυακών υπηρεσιών, αλλά μπορεί να διευκολύνει την επικοινωνία όταν η ηλεκτρική τροφοδοσία έχει επηρεαστεί.
5. Οργανώστε βασικά είδη προσωπικής ετοιμότητας
Νερό, τρόφιμα που διατηρούνται χωρίς ψύξη, φακός, βασικά είδη πρώτων βοηθειών και απαραίτητες προσωπικές προμήθειες μπορούν να αποτελούν μέρος της προετοιμασίας ενός νοικοκυριού.
Οι ανάγκες διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογένεια, την ηλικία και την κατάσταση υγείας των μελών της.
6. Μην εμπιστεύεστε βιαστικά μηνύματα αποκατάστασης λογαριασμών
Σε περιόδους τεχνολογικών προβλημάτων, αποφύγετε συνδέσμους που ζητούν επειγόντως κωδικούς ή στοιχεία πληρωμής.
Προτιμήστε την απευθείας πρόσβαση στις επίσημες υπηρεσίες.
7. Συζητήστε με την οικογένειά σας ένα απλό σχέδιο επικοινωνίας
Είναι χρήσιμο τα μέλη ενός νοικοκυριού να γνωρίζουν πώς μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους εάν μια συνηθισμένη εφαρμογή δεν είναι διαθέσιμη.
Η συμφωνία για έναν εναλλακτικό τρόπο επικοινωνίας ή ένα προκαθορισμένο σημείο συνάντησης σε πραγματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα.
Οι παραπάνω κινήσεις δεν εξαλείφουν κάθε τεχνολογικό κίνδυνο.
Μπορούν, όμως, να κάνουν την αντιμετώπιση μιας προσωρινής δυσλειτουργίας πιο οργανωμένη και λιγότερο αγχωτική.
Μιχάλης Μπότας: Γιατί χρειαζόμαστε εφεδρικές υποδομές
Προς το τέλος της συνέντευξης, ο Μιχάλης Μπότας αναφέρθηκε στην ανάγκη ύπαρξης κρατικών εφεδρικών υποδομών.
«Πρέπει να υπάρχουν σίγουρα κρατικές υποδομές οι οποίες να είναι εφεδρικές», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αφορά κυρίως την ευθύνη των αρμόδιων φορέων να διασφαλίζουν τη συνέχεια της λειτουργίας βασικών υπηρεσιών.
Για τον πολίτη, ωστόσο, το μήνυμα έχει και μια πιο προσωπική διάσταση.
Όπως οι οργανισμοί χρειάζονται εναλλακτικές διαδικασίες, έτσι και τα νοικοκυριά μπορούν να οργανώσουν απλές λύσεις για τις καθημερινές τους ανάγκες.
Δεν απαιτείται εξειδικευμένη τεχνογνωσία για να διατηρούμε χρήσιμες πληροφορίες σε δεύτερο σημείο, να γνωρίζουμε πώς επικοινωνούμε με σημαντικούς ανθρώπους ή να αποφεύγουμε την πλήρη εξάρτηση από μία και μόνο εφαρμογή.
Η τεχνολογία θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό κομμάτι της καθημερινής ζωής.
Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο προετοιμαζόμαστε για τις σπάνιες, αλλά πιθανές, περιπτώσεις στις οποίες δεν λειτουργεί όπως περιμένουμε.
Η τεχνολογία πρέπει να διευκολύνει τη ζωή μας, όχι να μας αφήνει χωρίς εναλλακτικές
Η συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3 έθεσε ένα ζήτημα που ξεπερνά τις τεχνικές ανακοινώσεις και τις δυσλειτουργίες μεγάλων εταιρειών.
Η σύγχρονη καθημερινότητα εξαρτάται από ένα πολύπλοκο δίκτυο υπηρεσιών, το οποίο συνήθως λειτουργεί χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζουμε τι συμβαίνει στο παρασκήνιο.
Όταν, όμως, εμφανιστεί μια σοβαρή τεχνολογική διακοπή, η εξάρτηση αυτή γίνεται πιο ορατή.
Η απάντηση δεν βρίσκεται στην απόρριψη της τεχνολογίας ούτε στη δημιουργία φόβου για το μέλλον.
Βρίσκεται στην καλύτερη κατανόηση των συστημάτων που χρησιμοποιούμε και στη διατήρηση πρακτικών εναλλακτικών επιλογών.
Η προετοιμασία μπορεί να είναι απλή, προσιτή και προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Τελικά, η πιο χρήσιμη μορφή ψηφιακής ανεξαρτησίας δεν είναι να ζούμε χωρίς τεχνολογία, αλλά να μπορούμε να συνεχίσουμε βασικές δραστηριότητες ακόμη και όταν ένα μέρος της δεν λειτουργεί προσωρινά.
Ακούστε τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7» του ΣΚΑΪ 100.3, με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Η πλήρης ραδιοφωνική εκπομπή είναι διαθέσιμη στο επίσημο αρχείο του ΣΚΑΪ 100.3.
Ακούστε στο παρακάτω βίντεο το απόσπασμα της συνέντευξης του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3.
Η συζήτηση προσφέρει μια ουσιαστική αφορμή για να εξετάσουμε τον ρόλο της τεχνολογίας στη ζωή μας, αλλά και τη σημασία της προετοιμασίας απέναντι σε απρόβλεπτες δυσλειτουργίες.
Περισσότερα αφιερώματα για τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα στον ΣΚΑΪ 100.3
Η συνέντευξη προσεγγίζεται και μέσα από τέσσερα συμπληρωματικά αφιερώματα, τα οποία εξετάζουν διαφορετικές διαστάσεις του ίδιου ζητήματος.
OpinionFeed.gr: Το ήδη δημοσιευμένο άρθρο «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Η ψηφιακή εξάρτηση, οι κρίσιμες υποδομές και η ανάγκη εφεδρικού σχεδίου» εστιάζει στη δημόσια ευθύνη, στις κρατικές υποδομές και στην ανάγκη οργανωμένης αντιμετώπισης σοβαρών τεχνολογικών δυσλειτουργιών.
Market Insiders: Το αφιέρωμα «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Το κόστος των ψηφιακών διακοπών στην πραγματική οικονομία» αναλύει τις επιπτώσεις τέτοιων περιστατικών στην παραγωγικότητα, στις επιχειρήσεις και στην οικονομική δραστηριότητα.
Targeted.gr: Το άρθρο «Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3: Η εξάρτηση από τους τεχνολογικούς κολοσσούς και το ψηφιακό μέλλον» εξετάζει τις τεχνολογικές εξαρτήσεις, τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες και τις εναλλακτικές επιλογές που διαθέτουν οι οργανισμοί.
Athens Pulse: Το αγγλόφωνο αφιέρωμα «Michalis Botas on SKAI 100.3: Digital Dependency, Critical Infrastructure and the Need for Resilience» προσεγγίζει τη διεθνή διάσταση της ψηφιακής ανθεκτικότητας, τη διαχείριση κρίσιμων υποδομών και την ανάγκη συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις αναδεικνύουν πώς το ίδιο τεχνολογικό ζήτημα επηρεάζει ταυτόχρονα τον πολίτη, την οικονομία και τη λειτουργία της κοινωνίας.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Ποιος είναι ο Μιχάλης Μπότας;
Ο Μιχάλης Μπότας είναι Έλληνας επιχειρηματίας, Digital Marketing Specialist και καθηγητής Digital & Social Media Marketing. Είναι ιδρυτής της DMSS Marketing Agency και έχει δραστηριοποιηθεί στον χώρο της ψηφιακής στρατηγικής, του SEO, του Digital PR και της διαδικτυακής επικοινωνίας.
Η επαγγελματική του δραστηριότητα περιλαμβάνει επίσης το AI SEO, το Generative Engine Optimization (GEO) και τις αλλαγές που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη στην ψηφιακή αναζήτηση.
Έχει πραγματοποιήσει δημόσιες παρεμβάσεις για την τεχνολογία και το marketing, ενώ είχε παρουσιάσει και ραδιοφωνική εκπομπή στην ERTOPEN κατά τη σεζόν 2017–2018.
Πότε παραχώρησε συνέντευξη ο Μιχάλης Μπότας στον ΣΚΑΪ 100.3;
Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026, στην εκπομπή «Ρεπορτάζ στις 7», με τη Μίνα Καραμήτρου και τον Γιώργο Γρηγοριάδη.
Τι ανέφερε ο Μιχάλης Μπότας για την ψηφιακή εξάρτηση;
Επισήμανε ότι πολλές ψηφιακές υπηρεσίες συνδέονται μεταξύ τους και ότι μια σοβαρή δυσλειτουργία μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές δραστηριότητες της πραγματικής οικονομίας και της καθημερινής ζωής.
Μπορεί μια τεχνολογική βλάβη να επηρεάσει τις καθημερινές πληρωμές;
Ναι, εφόσον επηρεάζονται συστήματα που χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες συναλλαγές. Ωστόσο, μια δυσλειτουργία σε μία τραπεζική εφαρμογή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες οι πληρωμές ή οι τραπεζικές υπηρεσίες έχουν σταματήσει να λειτουργούν.
Σημαίνει μια διακοπή email ότι έχουν διαρρεύσει προσωπικά δεδομένα;
Όχι απαραίτητα. Η προσωρινή μη διαθεσιμότητα μιας υπηρεσίας μπορεί να προκύψει από τεχνικά προβλήματα χωρίς παραβίαση προσωπικών δεδομένων.
Ήταν κυβερνοεπίθεση τα προβλήματα της Microsoft τον Νοέμβριο του 2026;
Σύμφωνα με τις ενημερώσεις της Microsoft, το περιστατικό αποδόθηκε σε τεχνικά προβλήματα και δεν είχαν εντοπιστεί ενδείξεις κακόβουλης δραστηριότητας.
Τι έγινε με τις αεροπορικές μεταφορές στις ΗΠΑ;
Στις 13 Νοεμβρίου 2026 σημειώθηκε προσωρινή καθήλωση αναχωρήσεων λόγω αστάθειας σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές της FAA. Η υπηρεσία ανέφερε ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης.
Γιατί αναφέρεται η Ευρωπαϊκή Ένωση σε προετοιμασία 72 ωρών;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμπεριλάβει στη στρατηγική ετοιμότητάς της την ανάπτυξη οδηγιών ώστε οι πολίτες να μπορούν να καλύπτουν βασικές ανάγκες για τουλάχιστον 72 ώρες σε περιπτώσεις κρίσεων. Η πρωτοβουλία αφορά διαφορετικούς κινδύνους και όχι αποκλειστικά προβλήματα τεχνολογίας.
Πώς μπορώ να μειώσω την εξάρτησή μου από μία εφαρμογή;
Μπορείτε να διατηρείτε ασφαλή αντίγραφα σημαντικών πληροφοριών, εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας, διαθέσιμα στοιχεία ταξιδιών και περισσότερες από μία πρακτικές επιλογές για καθημερινές ανάγκες.
Πού μπορώ να ακούσω τη συνέντευξη του Μιχάλη Μπότα;
Η πλήρης εκπομπή είναι διαθέσιμη στο επίσημο αρχείο του ΣΚΑΪ 100.3, ενώ υπάρχει και απόσπασμα στο YouTube.